DMCR PUBLICATIONS

แหล่งหญ้าทะเลในประเทศไทย ความหลาหหลายทางชีวภาพนิเวศบริการ และแนวทางการจัดการ

  • มีผู้สนใจ จำนวน 262 คน

สิงหาคม 2564

-

แหล่งหญ้าทะเล เป็นระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่งที่สำคัญ มีความหลากหลายทางวภาพของสิ่งมีชีวิตสูงทั้งชนิดพันธุ์ของหญ้าทะเล และชนิดพันธุ์สิ่งมีชีวิตที่เข้ามาดำรงชีวิตอยู่ อีกทั้งมีความหลากหลายของบริการทางนิเวศที่หญ้าทะเลให้กับสิ่งมีชีวิตและระบบนิเวศอื่น เช่น ในฐานะที่เป็นผู้ผลิตขั้นต้นของห่วงโซ่อาหาร แหล่งผลิตออกซิเจนเข้าสู่บรรยากาศผ่านทางกระบวนการสังเคราะห์แสง แหล่งที่อยู่อาศัยให้กับสิ่งมีชีวิตทางทะเลซึ่งกลายเป็นแหล่งให้อาหารกับสิ่งมีชีวิตอื่นต่อเนื่องต่อไป นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์จากบรรยากาศ และเก็บกักคาร์บอน จากการศึกษาแหล่งหญ้าทะเลทั่วโลกพบว่าตั้งแต่ ค.ศ. 1980 แหล่งหญ้าทะเลสูญหายไปกว่าร้อยละ 35 คิดเป็นอัตราการสูญเสีย 110 ตารางกิโลเมตรต่อปี ซึ่งอัตราการสูญเสียมีความแตกต่างกันในแต่ละช่วงเวลาถึงแม้ว่า ระบบนิเวศหญ้าทะเลมีอัตราการสูญเสียใกล้เคียงกับระบบนิเวศสำคัญอื่น ๆ เช่น ปะการัง และป่าชายเลน แต่การที่มีพื้นที่ปกคลุมมากกว่า ทำให้ส่งผลกระทบสูงกว่า หากการสูญเสียนั้นยังเกิดขึ้นต่อเนื่อง (Waycott et dl, 2009 มีรายงนการประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของแหล่งหญ้าทะเลอยู่ที่ 10.6 ล้านบาท /ไร่ ซึ่งเป็นผลจากการจับสัตว์น้ำเศรษฐกิจในพื้นที่แหล่งหญ้าทะเลเป็นหลัก และมีมูลค่าจากการที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ คือการเก็บไว้ให้ลูกหลานหรือการที่ทรัพยากรหญ้าทะเลยังคงอยู่ เป็นเงิน 5,556 ล้านบาท และเมื่อคำนวณเป็นค่าเฉลี่ย 20 ปี พบว่ามีมูลค่า 3,100 บาทต่อปี แสดงให้เห็นว่าประชาชนให้ความสำคัญกับการมีอยู่ของทรัพยากรหญ้าทะเล การศึกษาดังกล่าวดำเนินการโดยการสอบถามความเต็มใจในการจ่ายของกลุ่มตัวอย่างใน จังหวัดตรัง จำนวน 3 อำเภอ และตัวอย่างประชากรในกรุงเทพมหานคร มูลค่าคำนวณใน พ.ศ. 2557 (อรพรรณ, 2557) นอกจากนี้ หญ้าทะเลจัดว่าเป็น "วิศวกรของระบบนิเวศ" (ecosystem engineer) เนื่องจากลักษณะรูปร่างของหญ้าทะเลมีทั้งชนิดที่เป็นใบยาวมาก - ใบยาวปานกลาง - ใบสั้น โครงสร้างของลำต้นและรากที่เป็นร่างแหสานกันเป็นรูปแบบคล้ายตาข่าย ทำให้เกิดเป็นสักษณะหลายมิติซ้อนทับกันทั้งด้านเหนือดินและใต้พื้นดิน ปริมาณความหนาแน่นหรือการปกคลุมพื้นที่ของตันหญ้าทะเลมีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงหรือความคงตัวมีเสถียรภาพของพื้นท้องทะเลและบริเวณชายฝั่ง ซึ่งถือว่าเป็นอีกหนึ่งนิเวศบริการของหญ้าทะเล

20 เล่ม

วราริน วงษ์พานิช

สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

พี ซี พริ้นติ้ง

การบริหารจัดการทรัพยากร