พะยูน สัตว์ทะเลหายาก สมบัติล้ำค่าคู่ทะเลไทย ห้ามล่า ห้ามค้า ห้ามมีไว้ครอบครอง!!

8 ต.ค. 2568
1,356

พะยูน เป็นหนึ่งในสัตว์ทะเลหายาก และเป็นสัตว์น้ำชนิดแรกของประเทศไทย ที่ถูกกำหนดให้เป็นสัตว์ป่าสงวน ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562

พะยูน ถือเป็นตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง แต่ด้วยสถานการณ์ที่พะยูนได้เผชิญอยู่ในปัจจุบัน ทั้งหญ้าทะเลเสื่อมโทรม ถิ่นอาศัยลดลง และสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้สาเหตุการตายของพะยูนในช่วงระหว่างปี 2562-2568 พะยูนเกือบ 3 ใน 4 ตายจากการป่วยและขาดอาหาร จึงต้องเร่งดูแลและฟื้นฟูแหล่งหญ้าทะเล พะยูนอีก 1 ใน 4 ตายจากเครื่องมือประมงและการสัญจรทางน้ำ ซึ่งต้องใช้มาตรการคุ้มครองในพื้นที่ที่พะยูนอาศัยอยู่

นอกจากสถานการณ์ประชากรจะอยู่ในขั้นวิกฤต พบซากพะยูนเกยตื้นตาย แต่กลับมีคนบางจำพวกซ้ำเติมด้วยการตัดหัวเพื่อเลาะเอา ‘เขี้ยว’ พะยูน จากความเชื่อผิด ๆ ที่สืบต่อกันมาที่ว่าเขี้ยวพะยูนและน้ำตาพะยูน หรือที่เรียกว่าน้ำตาดุหยงรวมถึงไขมันสามารถนำไปทำเป็นยาเสน่ห์

ทำไมการครอบครองเขี้ยวพะยูนถึงเป็นความเชื่อที่ผิด

ฟันเขี้ยว หรืองาพะยูน (Tusk) เป็นฟันคู่หน้าของขากรรไกรบน สามารถพบได้ในพะยูนตัวเต็มวัยเท่านั้น โดยเฉพาะตัวผู้ที่จะมีลักษณะของฟันเขี้ยวที่เห็นได้ชัดเจน ส่วนในตัวเมียนั้นฟันเขี้ยวอาจไม่โผล่ออกมา หรือมีขนาดเล็กมากจนแทบมองไม่เห็น แม้พะยูนจะไม่ใช้ฟันเขี้ยวในการเคี้ยวอาหาร เนื่องจากพะยูนเป็นสัตว์กินพืชที่ใช้ริมฝีปาก (Upper horny plate) ซึ่งเป็นแผ่นแข็ง ๆ ช่วยงับและใช้ฟันกรามช่วยบดหญ้าทะเลและพืชอาหาร แต่ฟันเขี้ยวก็มีความสำคัญอย่างมากในการทำนายอายุของพะยูน

เมื่อพะยูนตัวผู้เข้าสู่ช่วงตัวเต็มวัย อายุประมาณ 13 ถึง 14 ปี จะพบลักษณะของฟันเขี้ยวที่ยาวยื่นออกมาให้เห็นชัดเจน โดยภายในเนื้อฟันจะมีชั้นของการเจริญเติบโตซ้อนทับกัน ลักษณะคล้ายกับวงปีในต้นไม้ ซึ่ง 1 ชั้นเนื้อฟัน จะเท่ากับพะยูนอายุ 1 ปี ดังนั้นลักษณะการเจริญเติบโตของเนื้อฟันจึงสามารถบ่งบอกถึงอายุของพะยูนได้ และยิ่งไปกว่านั้น เขี้ยวพะยูนถือเป็นลักษณะเด่นที่แสดงถึงอัตลักษณ์ของความเป็นตัวผู้ที่มีต่อตัวเมียในช่วงฤดูผสมพันธุ์ เพิ่มอัตราการจับคู่ การขยายพันธุ์ และนำไปสู่การรักษาพันธุกรรมและดำรงเผ่าพันธุ์ของตัวเองไว้ได้

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ขอแจ้งเตือน

ผู้ที่ครอบครองซากชิ้นส่วนของพะยูน ซึ่งเป็นสัตว์ป่าสงวน หากผู้ใดล่าสัตว์ป่าสงวนจะมีโทษ ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 โดยมาตรา 12 ห้ามมิให้ผู้ใดล่าสัตว์ป่าสงวนหรือสัตว์ป่าคุ้มครอง มาตรา 89 ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา 12 ถ้ากระทำต่อสัตว์ป่าสงวน ซากสัตว์ป่าสงวน หรือผลิตภัณฑ์จากสัตว์ป่าสงวนจำคุก 3 ปี ถึง 15 ปี หรือปรับตั้งแต่ 300,000 บาท ถึง 1,500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

พร้อมกันนี้ ขอความร่วมมือช่วยกันสอดส่องดูแลและเป็นหูเป็นตาคอยแจ้งเบาะแสเมื่อพบพะยูนเจ็บป่วยและเกยตื้น หรือพบการกระทำผิดต่อสัตว์ทะเลหายาก หรือหากผู้ใดพบเห็นหรือมีเบาะแสคนตัดเขี้ยวพะยูน สามารถแจ้งข้อมูลได้ที่หมายเลข 1362 สายด่วนพิทักษ์ป่าและรักษาทะเล