2558 : การเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างยุติธรรมและเท่าเทียม

15 ก.ย. 2558
1,273

การเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์จากการใช้ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอย่างยุติธรรมและเท่าเทียม

The Access to Marine and Coastal Resources and the Fair and Equitable Sharing of Benefits arising from their Utilization

ทิพย์วรรณ แซ่มา

สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน ๑๒๐ หมู่ ๓ อาคารรัฐประศาสนภักดี ศูนย์ราชการฯ ถ.แจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ ๑๐๒๑๐

พิธีสารนาโงยาว่าด้วยการเข้าถึงทรัพยากรพันธุกรรมและการแบ่งปันผลประโยชน์ที่เกิดจากการใช้ประโยชน์ทรัพยากรพันธุกรรมอย่างยุติธรรมและเท่าเทียมภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ เกิดจากหลักการที่ว่ารัฐมีสิทธิอธิปไตยเหนือทรัพยากรในอาณาเขตของตน ดังนั้น ผู้ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรต้องทำความเห็นชอบที่ได้แจ้งล่วงหน้าและเงื่อนไขที่ได้รับการตกลงร่วมกัน เพื่อแบ่งปันผลประโยชน์ที่เกิดจากการใช้ทรัพยากรนั้นกลับคืนสู่ถิ่นแหล่งกำเนิด โดยรูปแบบผลประโยชน์ที่มีการแบ่งปันอาจคำนวณเป็นตัวเงินหรือมิใช่ตัวเงิน ปัจจุบันประเทศไทยเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ และอยู่ระหว่างเตรียมให้สัตยาบันต่อพิธีสารนาโงยาฯ อย่างไรก็ตาม อนุสัญญาฯ และพิธีสารนาโงยาฯ มีวัตถุประสงค์เหมือนกันทุกประการ แตกต่างเพียงการจัดลำดับความสำคัญเท่านั้น ทั้งนี้ การเป็นภาคีอนุสัญญาฯ ประเทศไทยต้องดำเนินการตามพันธกรณีของอนุสัญญาฯ จึงทำให้ประเทศไทยต้องดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับพิธีสารฯ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ บทบาทที่เกี่ยวข้องของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง คือ เป็นหน่วยงานระดับชาติด้านระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง และเป็นหน่วยงานผู้ครอบครองทรัพยากรชีวภาพตามระเบียบคณะกรรมการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ความหลากหลายทางชีวภาพแห่งชาติว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการในการเข้าถึงทรัพยากรชีวภาพและการได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากทรัพยากรชีวภาพ พ.ศ. ๒๕๕๔ ซึ่งเป็นกฎระเบียบภายในของประเทศไทยที่ใช้ในการขับเคลื่อนกลไกการเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์